از صورت فلکی جبار تا ستاره سهیل؛ زیبایی های آسمان در فصل زمستان
به گزارش وبلاگ طراحی ویلا، آسمان زمستان به ستاره های درخشانش معروف است. هر چند که بخش مرکزی و پرنور راه شیری در این فصل در آسمان شب دیده نمی گردد، اما ستاره های پرنور زمستانی و راه شیری کم فروغ، به همراه تعداد زیادی از اجرام غیرستاره ای نسبتا پرنور که می توان با تلسکوپ های کوچک به سراغ رصد آن ها رفت، منظره ای را پدید می آورند که ارزش تحمل سرمای شب های زمستانی را دارد. به خصوص که سیاره درخشان زهره نیز اکنون مهمان آسمان شامگاهی است.
این شب ها برای دیدن اولین جرم آسمانی نیازی نیست تا تاریک شدن آسمان صبر کنید. بلافاصله پس از غروب خورشید سیاره درخشان زهره بالاتر از افق غرب در آسمان دیده می گردد. با تاریک شدن آسمان اما می توان درخشش واقعی این سیاره را مشاهده کرد.
در ابتدای شب و در افق مقابل هم نمایش باشکوهی برپاست. با تاریک شدن آسمان می توانید نظاره گر طلوع ستاره های درخشان زمستانی بر فراز افق شرق باشید. صورت فلکی جبار یا شکارچی بارزترین صورت فلکی فصل زمستان است. سه ستاره ای که در کنار هم نمایان گر کمربند این شکارچی آسمانی اند در نگاه اول به راحتی قابل تشخیص هستند. سه ستاره نسبتا پرنور و هم نور که در یک راستا قرار گرفته اند و اگر اهل نگاه کردن به آسمان شب باشید، احتمالا آن ها را دیده اید.
ستاره های رجل الجبار و ابط الجوزا پرنورترین ستاره های صورت فلکی جبار هستند. اما ستاره ابط الجوزا در چند هفته اخیر افت نور محسوس و شدیدی داشته است. به طوری که به کم نورترین حالت خود در یک قرن اخیر رسیده است. این ستاره که در شرایط عادی جزء ده ستاره پرنور آسمان شب است اکنون در فهرست بیست ستاره پرنور آسمان نیز جای نمی گیرد. مسئله ای که هنوز علت آن به طور دقیق تعیین نیست.
جاذبه های صورت فلکی جبار به این جا ختم نمی گردد. این صورت فلکی میزبان یکی از پرنورترین سحابی های آسمان است که در آسمان های تاریک با چشم غیرمسلح هم دیده می گردد. سحابی جبار سوژه رصدی جذابی برای رصد با تلسکوپ های آماتوری کوچک نیز هست.
پرنورترین ستاره آسمان شب نیز در فصل زمستان بهترین شرایط رصدی خود را دارد. ستاره شباهنگ یا شعرای یمانی یکی از ستاره های نزدیک به خورشید است که در صورت فلکی سگ بزرگ (کلب اکبر) قرار گرفته است.
ستاره های پرنور آسمان زمستان تنها به این موارد محدود نمی گردد و دیگر صورت های فلکی زمستانی نیز ستاره های پرنوری را در خود جای داده اند. اتصال شش ستاره پرنور از جمع این ستاره ها صورتواره شش ضلعی زمستانی را پدید می آورد. صورتواره ای که هر کدام از ستاره هایش مربوط به یک صورت فلکی است و منطقه گسترده ای از آسمان را فرامی گیرد.
فصل زمستان بهترین فرصت برای رصد ستاره سهیل نیز هست. ستاره سهیل پس از شباهنگ دومین ستاره پرنور آسمان شب است که در نیمکره جنوبی آسمان واقع شده است. به همین دلیل این ستاره در آسمان ایران ارتفاع زیادی از افق نمی گیرد. سهیل پس از طلوع تنها چند درجه از افق ارتفاع می گیرد و تنها پس از چند ساعت غروب می نماید. به عبارتی می توان گفت سهیل ستاره ای کم پیدا در آسمان ایران است! ضرب المثل فارسی ستاره سهیل شدی نیز به همین مسئله اشاره دارد.
مناطق جنوبی ایران موقعیت بهتری برای رصد ستاره سهیل دارند. این ستاره در آسمان سواحل و جزایر خلیج فارس ارتفاع مناسبی از افق می گیرد و به راحتی بالاتر از افق جنوب دیده می گردد.
اگر تحمل سرمای شب های زمستان را ندارید شاید ترکیب یک برنامه رصدی-نجومی با سفری به مناطق جنوبی کشور، مانند جزایر قشم، هرمز، هنگام و یا چابهار، بهترین انتخاب باشد. منطقه ای با طبیعتی بکر، سواحل جذاب، آسمان تاریک و هوای معتدل که زمستان بهترین زمان برای سفر به آن است. هم فال و هم تماشا!
عکس کاور: صورت های فلکی زمستانی در یک شب مهتابی در ارتفاعات الموت. عکس از امیررضا کامکار.
منبع: دیجیکالا مگ